Có những con người khi rời đi không chỉ để lại khoảng trống trong một cơ quan, một trường đại học hay một lĩnh vực nghiên cứu, mà để lại cả một di sản tư tưởng cho nhiều thế hệ.

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc là một người như thế.

Nhắc đến ông, nhiều người nhớ đến một nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục. Nhưng với những người làm công tác tâm lý học, ông còn là một trong những người đặt những viên gạch nền tảng cho sự phát triển của ngành Tâm lý học Việt Nam hiện đại. Từ nghiên cứu cơ bản, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống lý luận đến việc đưa tâm lý học phục vụ giáo dục, quân sự, quản lý và phát triển con người, dấu ấn của Giáo sư hiện diện ở hầu hết những chặng đường quan trọng của ngành.

Ở thời điểm mà tâm lý học tại Việt Nam còn là một lĩnh vực non trẻ, Giáo sư đã dành nhiều tâm huyết để xây dựng nền tảng học thuật, thúc đẩy đào tạo đội ngũ chuyên gia và hình thành các tổ chức nghề nghiệp. Những công trình nghiên cứu của ông không chỉ dừng ở lý thuyết mà luôn hướng tới việc giải quyết những vấn đề của con người trong thực tiễn giáo dục và đời sống xã hội.

Với giới nghiên cứu, Giáo sư Phạm Minh Hạc không chỉ để lại hàng trăm công trình khoa học mà còn để lại một cách tiếp cận: nghiên cứu con người phải gắn với sự phát triển con người. Tâm lý học không chỉ để giải thích hành vi, mà còn phải góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ và giá trị sống.

Nhiều thế hệ giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tâm lý học đã trưởng thành từ những giáo trình, tài liệu, bài giảng và tư tưởng học thuật mà Giáo sư để lại. Không ít người chưa từng có cơ hội học trực tiếp với ông, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ những nền tảng mà ông đã xây dựng nhiều thập kỷ trước.

Nhìn lại lịch sử phát triển của Tâm lý học Việt Nam, thật khó để kể câu chuyện ấy mà không nhắc đến tên Giáo sư Phạm Minh Hạc. Ông góp phần đặt nền móng cho nhiều hướng nghiên cứu, thúc đẩy sự phát triển của tâm lý học giáo dục, tâm lý học nhân cách, tâm lý học phát triển, đồng thời có những đóng góp quan trọng trong việc hình thành ngành tâm lý học quân sự ở Việt Nam. (Tạp chí Giáo chức Việt Nam)

Hôm nay, ngành Tâm lý học Việt Nam mất đi một cây đại thụ.

Nhưng những gì Giáo sư để lại sẽ còn hiện diện rất lâu trong từng bài giảng, từng công trình nghiên cứu, từng thế hệ học trò và trong hành trình phát triển của khoa học tâm lý nước nhà.

Xin thành kính tri ân những cống hiến to lớn của Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc.

Vĩnh biệt một nhà khoa học lớn.

Vĩnh biệt một người thầy của nhiều thế hệ.

Và xin cảm ơn Thầy vì đã góp phần đặt nền móng cho Tâm lý học Việt Nam hôm nay.